کار درمانی

نمره آپگار : نماینده وضعیت فیزیولوژیک نوزاد است ، یعنی اعمال قلب ، تنفس ، نیروی عضلانی ، قابلیت تحریک رفلکسی و رنگ پوست اگر طبیعی بود نمره 7+ یا 7 ، و همچنین نوزاد Full Term  یعنی مدت حاملگی را کاملا گذرانده باشد .

پیش آگهی برای ادامه زندگی خوب است یعنی این نوزاد در معرض هیچ خطری قرار ندارد . علاوه بر نمره آپگار و Full Term  بدون دو شاخص قد و وزن نیز مهم می باشد قد cm50 – 48 و وزن 5/3 – 3 کیلو گرم است . اگر نوزادی متولد شد و نمره آپگار او 7 – 5 بود نوزاد نارس است .

قد نوزاد نارس : 45 cm    

حداقل وزن طبیعی طبق تعرفه جهانی : 400/2 کیلو گرم

هرچه قد و وزن پایین تر باشد نارسی بیشت ر

*ویژگی نوزاد نارس : پوست نوزاد نارس قرمز ، چروکیده ، فاقد چربی زیر پوست ، عضلات در ناحیه سینه و شکم کم حجم ، تنفس نوزاد نامرتب ، حرارت بدن متغیر ، قدرت مکیدن ضعیف ، صدای گریه بسیار آهسته و مقاومت کودک بسیار کم ، در مقابل کمترین آلودگی مستعد ابتلا به بیماری.

در قفسه شیشه ای ( انکوباتور )¥ چشم باید بسته باشد به دلیل انکسار نور از شیشه دچار اختلالات جدی دید در طول رشد .

مواردی که باعث نارسی می شود * 1- تغذیه مادر ( 9 تا 12 kg اضافه وزن طبیعی است ) ( کلیترین زمان بارداری 30 – 25 فاصله بین بچه ها 3 – 2 سال )

*2-هیجانات مادر در موقع هیجان غدد فوق کلیوی ترشح می شود ( آدرنالین ) . اگر هیجان مداوم باشد در کنار ترشح آدرنالین هورمون دیگری به نام هیدروکرتیزون ترشح می شود . اگر در بدن مادر باردار ترشح هیدروکرتیزون باشد .  رشد سیستم استخوانی جنین دچار آسیب و این آسیب در استخوانهای کوچک بیشتر است . در گوش میانی ، سقف دهان  * 3- اعتیاد مادر 9 نوزادانی که مادران معتاد دارند دچار بیماری قلبی هستند هر چه اعتیاد مادر بیشتر ، بیماری قلبی بیشتر است . * 4- اختلالات متابولیک بدن مادر : قند بالا ، چربی بالا ، اوره بالا

*5- اختلالات هورمونی یا تیروئید پرکار ، تیروئید پرکار تیروکسین بیشتر ترشح کرده بچه مساله دار می شود .

*6-استفاده از دارو بدترین دارو مسکن ها هستند .

*7-پرتونگاری ( تابش اشعه ایکس )

*8-ضربه مکانیکی به بدن

*9-ابتلای مادر به سرخچه  باعث کوری

آشنایی با رفلکس ها : کلید فعالیتهایی که توسط نخاع شوکی و مغز میانی کنترل و هدایت می شود . اراده شرط انجام عمل نمی باشد .

( در 5/1 سالگی برتری طرفی مشخص می شود و در 5/5 سالگی کاملا مشخص و کامل می شود . )

*رفلکس دهانی : از آغاز تولد تا پایان 6 ماهگی

شرایط تست : اگر انگشت خود را در گوشه دهان نوزاد قرار دهیم و او سعی در گرفتن داشته باشد و سرش را آن طرف آورد .

*رفلکس چشمی : از آغاز تولد تا پایان 6 ماهگی که اگر بچه بیدار باشد یا خواب در مقابل شنیدن صدای ناگهانی نوزاد پلک می زند که در ناشنوایان نمی باشد .

*رفلکس مورو: بچه طاق باز خوابیده  سر بچه به اندازه 5/2 سانت بالا آورده و بعد رها کرده سربچه افتاده ، دست ها بچه از هم باز و دور می شوند .

بچه طاق باز خوابیده دو دست بچه را گرفته می خواهیم بچه را بلند کنیم به طوریکه سر بچه تا زمین 5/2 سانت فاصله گیرد ناگهان رها کرده که بچه دست راباز و از هم دور می کند .

آغاز تولد تا پایان 6 ماهگی

*اگر به استخوان وسط سینه نوزاد با انگشت ضربات ملایم بزنیم دستها جمع و بسته می شود . آغاز تولد تا پایان 6 ماهگی

*رفلکس گرفتن : آغاز تولد تا پایان 6 ماهگی ، ساعد دست از دو استخوان زند زبرین که در جهت انگشت کوچک و زند زبرین که در جهت انگشت شصت است اگر در جهت زند زیرین ، انگشت یا قلمی وارد کف دست نوزاد کنیم ، به محض لمس آن را می گیرد . تا 6 ماهگی انگشتان فعال نیستند .

*رفلکس پا : از تولد تا پایان 6 ماهگی اگر لبه خارجی کف پا نوزاد را  ( قسمتی که به انگشت کوچک پا منتهی می شود ) از جهت پاشنه به پنجه لمس کنیم نوزاد انگشتان را به طرف کف پا ( داخل ) جمع می کند .

*رفلکس ایستادن و راه رفتن : از تولد تا پایان 6 ماهگی  زیر بغل نوزاد را گرفته و او را به حالت ایستاده روی میز یا سطح صافی قرار می دهیم یک پای نوزاد را کشیده تا پای نوزاد با سطح صاف تماس برقرار کند . به محض تماس پا با سطح مورد نظر ، آن یک پای دیگر را بالا می آورد .

*رفلکس گرفتنگی گردن که در 2 ماه اول دیده می شود . اگر سر نوزاد را به یک طرف بیاوریم . دست همان طرف را هم باز کنیم پای مقابل را جمع کنیم . ( و برعکس )

*رفلکس تاندون زانو . که در سر تا سر عمر باقی است . اگر به زیر زانو ( زردپی ) ضربه وارد کنیم . پا حالت پرش پیدا می کند . هرچه میزان پرش و تکان خوردنش بیشتر باشد ، فرد عصبی تر می باشد .

*رفلکس تصحیحی از ماه 2 شروع و تا پایان 9 ماهگی . اگر کودک را به پهلو در آوریم در وضعیت خوابیده و ول کنیم نوزاد در این وضعیت باقی نمی ماند یا دمرو می شود یا به طاق باز در می آید .

*از دو ماهگی تا 9 ماهگی بچه را در وضعیت نشستن قرار می دهیم با یک دست پشت بچه را نگه داشته و با دست دیگر پاهای بچه را جمع کرده و به بغلش می دهیم وقتی به سر بچه فشار آوردیم بچه مقاومت می کند .

*رفلکس پرش فک : از 2 ماهگی تا پایان 9 ماهگی اگر به چانه کودک با سر انگشت ضربات ملایم وارد کنیم کودک لب خود را بر می گرداند .

*اختلال روانی – حرکتی در 6 هفتگی

1-وجود خواب زیاد و مداوم   اولین علامت اختلال می باشد و ویژگی بالینی کودک ع . ذ است  هر اندازه کمبود قوای هوشی باعث ع . ذ می شود به محرکات مثل بچه عادی جواب نمی دهد .

2-کوچکی ، بزرگی بیش از اندازه دور سر

اندازه طبیعی 37 – 32 سانتی متر

در یک سالگی دو سر به 50 سانتی متر می رسد .

میکروسفال اگر کمتر و هیدروسفال اگر بیشتر باشد .

*اختلال روانی – حرکتی در 8 هفتگی

1-از 3 روز تا 7 هفتگی  لبخند اجتماعی می گوید که اگر کودک سیر باشد ، زیرش خشک باشد  ، ناراحتی نداشته باشد چه خواب باشد چه بیدار  ولی کودک ع . ذ این ویژگی را ندارد .

2-قادر به گردن گرفتن نیست

*اختلال روانی – حرکتی در 6 ماهگی :

1-کند بودن در تمام جنبه های حرکتی تا این زمان ( نشستن ، گردن گرفتن )

2-برنگرداندن سر به دنبال سرچشمه صدا که کودک ناشنوا است .

3-شلی یا سفتی عضلانی

4-وجود اختلالات بینائی لوچی چشم یا زنش چشم

5-صرع  به معنی زمین افتادن

ویژگی بالینی انواع مختلف صرع :

1-اختلال در آگاهی

2-وجود سرگیجه و از دست دادن حواس

3-وجود سردرد بعد از حملات صرع

                                      صرع کوچک ، خفیف

چهار نوع صرع                 صرع بزرگ ، شدی

                                      صرع گیجگاهی

                                      صرع نوع جکسون 

*در صرع کوچک : بیمار به زمین نمی افتد ولی در موقع ابتلا ، اختلال در آگاهی ، از دست دادن حواس و سرگیجه و توقف روی کاری که انجام می دهد ، خیره بودن چشم ها به یک نقطه ، لب ها قرمز پرخون ، گوش ها قرمز پرخون ، رنگ پریدگی صورت و بعد زرد شدن چهره . چند ثانیه بیشتر طول نمی کشد .

*درصرع بزرگ : توهمات شنیداری و دیداری ، فرد می گوید منظره غریبی می بینم ، یا صدای عجیبی می شنوم که هنوز آگاهی وجود دارد یعنی وقتی توهمات بوجود می آید فرد هنوز آگاهی را از دست نداده بعد از توهمات ، حملات صرع شروع می شود ، حرکات صرع با به زمین خوردن محکم بیمار است . پاها از هم باز می شود ، حرکات دست و پا ، دستها هم باز ولی نه به اندازه پاها ، قطع تنفس ، رنگش کبود ، از دهان بیمار کف بیرون می آید . بی اختیاری در کنترل ادرار و بندرت مدفوع . چند ثانیه طول می کشد و مدتش بیشتر از صرع کوچک است . بعد بیمار به خواب عمیق می رود و بعد سر درد به سراغش می آید .

*در صرع گیجگاهی : ما خطای حسی داریم فرد بوی غریبی احساس می کند ، مزه غریبی را احساس می کند . از نوع بویایی و چشایی است . و فرد در زمان صرع یک سری اعمال خودکار مثل کندن لباسها و جویدن بدون اینکه چیزی در دهان داشته باشد . و بعد از حمله سر درد و فرد حتما باید بخوابد .

*صرع نوع جکسون : 1- تکانه های شدید حمله یا از گوشه لب شروع می شود یا از انگشت اشاره و یا از انگشت پا

2-وجود فلجی در اندامها که هیچ ربطی به فلج مغزی ندارد که در بعضی اشخاص فقط یک دست ، در بعضی دو دست و بعضی دو پا ، یا یک پا فلج می شود زمان فلج از فردی به فرد دیگر فرق می کند از چند ساعت تا 48 ساعت می باشد .

*اختلال رواین – حرکتی در 10 ماهگی

1-عدم تحمل وزن بدن بر روی پاها

2-محدودیت حرکات مفاصل ( فلج مغزی )

3-اشکال در صداسازی 6-3 ماهگی را مرحله Babling گویند یعنی غان و غون در 9-7 ماهگی غان و غون پیشرفته

4-اشکال در تعادل

5-اشکال در جویدن که فرد آسیب مغزی است

6-هرگونه تاخیر در رشد گردن گرفتن ، نشستن ، ایستادن

*اختلال روانی – حرکتی در 18 ماهگی :

1-وجود آبریزش از دهان ( 8-6 ماهگی طبیعی است )

2-گذاشتن اشیای خوراکی و غیر خوراکی در دهان

3-پرتاب کردن عمدی وسایل بازی به جای بازی

4-عدم توانایی و ایستادن بدون کمک

5-محدودیت در باز کردن رانها

6-نگاه نکردن به دیگران ، جواب ندادن به دیگران ، فقدان علاقه به محیط

*اختلال روانی – حرکتی در 2 سالگی :

1-عدم توانایی در راه رفتن بدون کمک

2-اختلال در دستها ، بسته شدن دست ، لرزش در دست

3-اختلال در تکلم : کودک عادی 2 سالگی   300 کلمه بلد است یا صحبت نمی کند یا واژگان قابل شمارش است .

4-ضعف تمرکز قوای فکری

5-هرگونه تاخیر رشد عمومی

*اختلال روانی – حرکتی در 3 سالگی :

1-اشکال شنوایی ، اختلال در گفتار ، ( عدم استفاده از جمله 3 کلمه ، محدودیت واژگان اشکال در تلفظ ( حذف کردن صدا در کلمه ، سیب   ایب ، جابجا گفتن صدا در کلمه ، اسب است .

اختلال در راه رفتن ، اختلال در تعادل ، هرگونه تاخیر در رشد عمومی

*اختلال روانی – حرکتی در 4 سالگی :

1-اختلال در دقت

2-ضعف تمرکز قوای فکری

3-فعالیت های حرکتی ضعیف

4-کندی در انجام اعمال

5-اختلال در تکلم به صورت تاخیر در گفتار

6-محدودیت واژگان

7-اشکال بینایی

8-هرگونه تاخیر در رشد عمومی

*اختلال روانی – حرکتی در 6 سالگی :

1-وجود اشکال فکی – دندانی به علت افراط در مکیدن ، استفاده از پستانک ، وجود لکنت زبان ، ناروانی گفتار در 5/2 – 2 تا 5/5 – 5 سالگی طبیعی ، استفاده از تکرار کلمه ، تکرار صدای اول کلمه ، کشیدن گفتن کلمه .

2-وجود بی قرار در کودک

3-عصبانیت مداوم

4-نافرمانی شدی

5-دعوا با والدین

6-اذیت و آزار دیگران

7-شکستن عمدی وسایل

8-امتناع از رفتن به مدرسه

9-فرار از مدرسه

10-عدم استقبال از بازی با همسالان

11-بی تفاوتی و گوشه گیری

12-کم خوابی

13-کم اشتهایی

14-گریه و خنده بدون علت

15-ابراز درد جسمانی بدون علت

16-بی اختیاری در کنترل ادرار و مدفوه از 5/1 تا 2سالگی باید توالت رفتن آموزش داده شود .

17-ابراز ترسهای شدی نسبت به همه چیز

18-وابستگی شدید به والدین

19-دروغگویی و برداشتن وسایل دیگران

منبع : مهارتهای حسی – حرکتی در کودکان  تالیف ، ورنه – رینی    ترجمه : علی حسین سازمند

 حمیده فلاح زاده