عقب ماندگی ذهنی اختلالی است كه با عملكرد هوشی زیر حد طبیعی و اختلال در مهارتهای انطباقی مشخص می گردد. سن شروع عقب ماندگی ذهنی زیر 18 سال است و منظور از مهارتهای انطباقی انجام كارهای است كه در هر سن خاص به طور معمول از فرد انتظار می رود .

انواع

در حالی كه بهره هوش طبیعی در محدوده 90- 110 قرار می گیرد ، به فاصله بین 71- 84 هوش مرزی اطلاق می شود كه این افراد عقب مانده ذهنی نیستند اما از نظر پیشرفت تحصیلی موفقیت چندانی ندارند . خوشبختانه كمترین تعداد این بیماران را عقب مانده ذهنی نوع شدید و بسیار شدید كه عمدتاً نیازمند نگهداری و پرستاری دائم در مؤسسات مربوطه می باشند تشكیل می دهند.

شیوع این اختلال در حدود 1 درصد جمعیت می باشد كه در جنس مذكر حدود 5/1 برابر جنس مؤنث است.

سبب شناسی عقب ماندگی ذهنی

2- عوامل پس از تولد : شامل ضربات شدید به جمجه كودك ( یرقان ) سیانوز ( سیاه شدن )، عفونتهای دوران نوزادی به همراه تب و تشنج ، كم كاری تیروئید و .... است كه با مواظبت از كودك بخصوص قبل از سن چهارسالگی می توان از بروز عقب ماندگی ذهنی تا حدی جلوگیری نمود.

3- عوامل محیطی اجتماعی : تأثیرات محدودتری در بروز عقب ماندگی ذهنی دارند و شامل فقر ، تغذیه ، ناپایداری خانواده ، وضعیت اقتصادی – اجتماعی بد و محرومیت های فرهنگی و استرسهای مكرر و فوق تحمل در محیط زندگی كودك است.

پیشگیری

پیشگیری ثانویه :

پیشگیری ثالث

انجام مشاوره خانواده و مشاوره فردی در جهت محدود كردن تأثیرات عقب ماندگی ذهنی ضرورت دارد . استفاده از روشهای توصیه شده توسط افراد متخصص در تقویت و حفظ كارآیی عملی این افراد می تواند باعث افزایش اعتماد به نفس و سازگاری مناسب تر با استرسهای معمول زندگی افراد عقب مانده ذهنی گردد. آموزش كودك و خانواده ، آموزش مهارت های كلامی ، محیطی ، ارتباطی ، اجتماعی ، همچنین آموزش های ویژه و فیزیوتراپی و آموزش های مهارت های جسمی همگی می توانند در سازگاری و رشد بهتر این افراد و توانبخشی آنان كمك مؤثری باشند.

بر گرفته شده از:http://iranautism.persianblog.ir/

دسته ای از بیماران هستند كه  با مراجعه به كلینیكهای كاردرمانی و پس از ارزیابی دقیق تشخیصی تحت درمان قرار می گیرند ،فلج مغزی ( cerebral palsy ) به اختلال در حركت و پوسچر با ضایعه به مغز در حال رشد اطلاق ( BOX.1984) با توجه به اینكه حداكثر رشد مغز را 24 ماهگی تا 34 ماهگی دانسته اند . ضایعه فلج مغزی ( cerebral palsy ) پیشرونده نبوده وسبب اختلال در هماهنگی عمل عضله شده كه نتیجه اش ناتوانی كودك در حفظ پوسچر ( Posture ) و انجام حركات طبیعی است . بنابراین كودك در رشد حركتی خود دچار تاخیر می شود .در كنار از هم گسیختگی عملكردهای حركتی آنها مشكلاتی از جمله اختلالات دركی ، گفتاری ، حسی ، و... نیز دیده می شود .در كلینیك های كاردرمانی پس از تهیه تاریخچه بیماری و خانوادگی از كودك ارزیابی صورت می گیرد .

برگرفته شده از:   http://kardarmaniiranian.blogfa.com/

تولد آغاز زندگی نیست بلکه مرحله جدیدی از زندگی به حساب می آید . زندگی از زمان تشکیل سلول تخم است . سلول تخم 40 – 37 هفته رشد داشته و بعد متولد می شود . به محض متولد شدن کودک نمره ای به او داده می شود  . ( آپگار )

برگرفته شده از:http://zarrabi.persianblog.ir/post/23

فلسفه كاردرماني :

دانتون ريشه فلسفه كار درماني را جنبش فلسفي درمان اخلاقي كه مبتني بر رويكرد انسان گرايانه بود، مي داند .(4)

آدولف مير (پروفسور روانپزشكي دانشگاه جان هاپكينز۱) به واسطه ارتباط با دوستانش ويليام جيمز۱ و جان ديوپي۲ و تحت تاثير نظريه عمل گرايي۳، نظريه روان زيست شناختي۴ خود را در درمان اخلاقي بنا نهاد و از مفاهيم آن در ايجاد فلسفه كار درماني استفاده نمود. (1، 3، 5-4) وی بيماري رواني را مشكل درسازگاري و زندگي كردن مي دانست و براي رفع آن رژيم كاري۵ را پيشنهاد نمود.(5-4)

چنانچه بپذيريم كه نظريه عمل گرايي تاثير شگرفي بر فلسفه كار درماني بر جاي گذاشت ، بايد تاثير تجربه گرايي انگليسي۶ به طور ويژه فلسفه جان لاك۷ ، و نظريه داروين۸ در تكامل را هم از طريق فلسفه عمل گرايي بر كار درماني بپذيريم .(3، 6)

فلسفه و ديدگاه كار درماني از زمان شكل گيري رسمي حرفه (١٩١٧) تا كنون ، دستخوش تغيير بوده و هنوز هم اين روند ادامه دارد و سه مرحله اصلي تكامل را در اين مسير مي توان بر جسته نمودكه شامل ؛ عصر كل نگري۹ (ابتداي قرن نوزدهم)، عصر تقليل گراي.١ (بلافاصله پس از جنگ) و عصر تركيب و تلفيق۱۱ (اين دو ديدگاه)(كه تا كنون ادامه دارد) است (1)که در اين سه عصر سه پارادايم کار ، ماشين انگارانه و نوين کاردرماني حاکم بوده و است.( 7)

نویسنده : حسین سورتجی

کارشناس ارشد کاردرمانی

عضو گروه پژوهشی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی

تاريخچه:

كاربرد درماني »كار۱« از سحرگاه تمدن درك شد‘ به گونه اي كه به ترتيب چيني ها در دو هزار و ششصد سال پيش ازميلاد، سپس پارسيان ، مصري ها و يونانيان هر كدام به نوعي از »كار« در درمان اختلالات رواني و جسماني  و بهبود  كيفيت  زندگي۲  بهره می گرفتند. طي قرون هجده و نوزده پس از ميلاد تكاملی سريع در حوزه هاي روان شناسي‘ كالبدشناسي و فيزيولوژي۳ واقع شد و هراكتشاف جديدي درمان مناسب تر و تخصصي تري را به ارمغان مي آورد؛در همين دوره به تدريج الگوهاي نخستین تخصص كار درماني۴ ظاهرشد

كار درماني در بيماران جسمي، حركتي

بيماران و معلولين جسمي حركتي افرادي هستند كه به علل مادرزادي و يا در اثر صدمات و بيماريهاي مغز و اعصاب، ارتوپدي و رماتولوژي دچار كاهش دائمي يا موقتي توانائيهاي جسمي شده‎اند و قادر به ادامة زندگي به‎طور مستقل نمي‎باشند.

اهداف كاردرماني در اين بيماران: جلوگيري از پيشرفت بيماري و معلوليت و بازگرداندن توانائيهاي از دست‎ رفته تا حد امكان جهت بازگشت بيمار به زندگي اجتماعي است.

در درمان بيماران با اختلالات جسمي سه رويكرد درماني وجود دارد تا در نهايت بيمار به حداكثر عملكرد مستقل در زندگي دست يابد:

الف:  Biomechanical approaches

ب:  Sensorimotor approaches

ج: Rehabilitative approaches

تاریخچه و فلسفه کاردرمانی روانی – اجتماعی:

 برای درک بهتر کاردرمانی روانی- اجتماعی ،دانستن تاریخچه آن و تغییر آن از گدشته تا کنون ضروری به نظر میرسد. تاریخجه کاردرمانی پر است از ایده های قوی ،اتفاقات و افرادی که به طرق مختلف خواستار پیشرفت آن بوده اند.

درمان  اختلالات روانی قبل از قرن بیستم :

تا قبل از قرن بیستم ،بیماران روانی را دیوانگان می خواندند و آنها را در نوانخانه ها نگهداری می کردند. در انگلیس چنانچه این افراد را در خانه پنهان نمی کردند،آنها را به خانه های فقیر نشین می فرستادند.در آمریکا نیز وضع به همین صورت بود.به گونه ای که دیده می شد برخی از این افراد را در قفس و یا حتی کنار حیوانات نگه می داشتند.تا اینکه در قرن نوزده با معرفی رویکرد جدیدی به نام " Moral Treatment "تغییر بسیاری در نگرش مردم نسبت به این افراد ایجاد شد. فیلیپ پینل از جمله .کسانی بود که در این راه پیش قدم بود و سعی داشت در اروپا و آمریکا یک شیوه جدید نگهداری بر اساس  "Moral Treatment" ایجاد کند. رویکرد درمان اخلاق محور  یپنل دارای ویژگی هایی مانند احترام به این افراد و نیز حفظ شرافت  و کرامت انسانی بود و بدین ترتیب او بیماران را به دو دسته بیماران خطرناک و علاج ناپذیر(غیر خطرناک) تقسیم کرد. پینل در 1809 یک برنامه درمانی بر اساس به کارگیری انواع فعالیت با توجه به علاقه بیماران ،تمرینات جسمانی، استفاده از محیط باز و نیز موزیک  تنظیم کرد. بیمارستانهای زیادی بر اساس این رویکرد ایجاد شد که شامل اتاق کارهای دستی ،باغبانی ،خلاقیت بودند.موفقیت این مراکز  منجر به از بین رفتن مراکز قدیمی شد.تا آنجایی که تعداد  بیماران بیش از ظرفیت این مراکز جدید بود. در اوایل قرن بیستم رویکرد رواندرمانی از توجه بر محیط درمان به سوی آسیب شناسی مغز پیش رفت.

مهدي رضايي در سال 1367 تحصيل رشته کار درماني را در دانشگاه شهيد بهشتي آغاز کرد

و..........